Philipsdorp komt niet meer terug,

maar soms wordt de baas

weer huisbaas

Een versie van dit artikel werd gepubliceerd door Vastgoedmarkt op 7 mei 2024

Met het groeiend tekort aan betaalbare woningen in het achterhoofd zou je denken dat werkgevers zich weer richting woningmarkt begeven. Het bieden van huisvesting is een belangrijk instrument om talent naar je toe te halen en aan je te binden. 

Duidelijk is echter dat we geen nieuwe Philips- en Hevea-dorpen hoeven te verwachten. Dat is een fenomeen waarover de meest recente berichtgeving van zo’n honderd jaar geleden is. Wel wordt het inzetten van woningbouw als een incentive door een aantal werkgevers op andere manieren opgepakt, zo constateert Vastgoedmarkt op basis van een aantal nieuwe initiatieven. En het zijn niet alleen bedrijven met duizenden werknemers die zich manifesteren. Want VDR Bouwgroep gebruikt woningbouw op geheel eigen wijze in de strijd om jong personeel, blijkt uit een gesprek van Vastgoedmarkt met Peter Meermans, bedrijfsleider VDR Bouwtalent.

RIJKE TRADITIE

Ons land kent een rijke traditie van fabrikanten die liever geen belasting betalen maar een fatsoenlijk onderkomen voor hun personeel belangrijk vinden. Niet uit onbaatzuchtigheid natuurlijk maar omdat gezonde fabrieksarbeiders productiever zijn. 

Het fenomeen van de fabriekswijk, -nederzetting en het fabrieksdorp is overgewaaid uit het Engeland ten tijde van de industriële revolutie. Het varieerde van de aanleg van woonwijken in de buurt van de fabriek tot en met complete nederzettingen en dorpen buiten steden, bijvoorbeeld in de buurt van mijnen.

Het oudste fabrieksdorp in ons land is Nijverdal dat in 1836 werd gesticht door de Nederlandsche Handel-Maatschappij die woningen moest hebben voor de fabrieksarbeiders van de spinnerij en weverij die ze daar had gevestigd. Daarna namen een aantal fabrieken vergelijkbare initiatieven, zoals Machinefabriek Stork (Tuindorp ‘t Lansink in Hengelo), Metaalwarenfabriek Daalderop (Vinkenhof in Tiel), bestekfabriek Gero (Gerodorp, Zeist), scheepswerf De Schelde (de Rooie Buurt in Vlissingen), PTT (Radio Kootwijk) en als meest bekende Philipsdorp in Eindhoven.

NIEUWE INITIATIEVEN

Hoewel er een grote behoefte is om personeel betaalbaar onderdak te bieden, zullen op de kaart van Nederland geen nieuwe stippen komen van fabriekswijken en -dorpen zoals honderd jaar terug. Er zijn echter verschillende werkgevers die nieuwe vormen zoeken om het huisvestingsprobleem te tackelen. De tuinbouw zoekt het in migrantenhotels, ziekenhuizen hebben hun zusterhuizen en universiteiten hebben vaak ook eigen accommodaties voor personeel en studenten.

Vorig jaar zijn Initiatieven van twee grote bedrijven naar buiten gekomen. VDL in Eindhoven was de eerste grote werkgever die bewoog. Althans, de eigenaar van VDL, de familie Van der Leegte, kondigde vorig jaar maart aan een in 2019 aangekocht terrein tussen de A2 en het Beatrixkanaal van 100 ha. deels te willen bestemmen voor woningbouw. De familie zegt te streven naar een mooie mix van verschillende doelgroepen, van starters, expats en studenten tot medewerkers van VDL.

De gemeenteraad van de stad blijkt echter grote moeite te hebben met het plan; het zou een aantasting betekenen van een van de groene longen van de stad. De verantwoordelijke wethouder Thijs zal nu voor de zomer de raad vier scenario’s voorleggen, waaronder die van gedeeltelijke bebouwing, zo bevestigde een woordvoerder van de gemeente.

STICHTING VAN WOONFONDS

Afgelopen najaar stapte de grootste werkgever van ons land, ASML, naar voren. Het bedrijf kondigde aan honderden miljoenen beschikbaar te stellen om woningbouw in de Brainport-regio financieel mogelijk te maken. ASML maakt ook deel uit van de coalitie van 13 bedrijven in de regio die het Brainport Betaalbaar Wonen Fonds aan het opstarten is. Dat wil 10.000 tot 12.500 nieuwe, betaalbare woningen in portefeuille nemen.

In afwachting daarvan heeft de chipmachinefabrikant drie projecten van in totaal 500 woningen geselecteerd die ze financieel wil ondersteunen. Het gaat uitdrukkelijk niet om huisvesting voor eigen personeel. Dat verdient volgens het bedrijf voldoende om aan onderdak te komen, maar de medewerkers duwen met hun goede salaris de huizenprijzen in de regio wel omhoog. Daarom zegt ASML iets te willen betekenen voor de toevoeging van meer betaalbare woningen in de regio.

Onlangs sloot de fabrikant een intentieovereenkomst met de gemeente Eindhoven die de verdubbeling van de omvang van het bedrijf in de regio tot 40.000 medewerkers zou inhouden. Volgens een woordvoerder van ASML wordt nog gesproken over wat dit betekent voor het fonds dat zij beschikbaar stelt om de woningproductie te stimuleren.

VDR BOUWT ZE ZELF

Het initiatief dat het dichtst in de buurt komt van het idee van de baas als huisbaas is dat van VDR Bouwgroep uit Deventer, zo leert Vastgoedmarkt in een gesprek met Peter Meerman. Het bouwbedrijf was in april een van de drie finalisten van de Bouw en Infra Inclusief Award van Bouwend Nederland. Meerman is bedrijfsleider VDR Bouwtalent, het leerbedrijf van VDR Bouwgroep. Hij vertelt hoe VDR een pand heeft gekocht en dat door de leerlingen heeft laten transformeren in acht appartementen die zij zelf mogen bewonen. ‘Het was een oude stadsboerderij aan de rand van Deventer waar een bakkerij gevestigd was. Voor de klant hadden we een nieuw onderkomen gebouwd en we wisten dus dat het oude pand beschikbaar kwam. We hebben het gekocht en gelukkig kregen we de vereiste wijziging van het bestemmingsplan erdoor.’

COMPLETE OPLEIDING

Het zijn studio’s van ongeveer 30 m2 die de leerling-bouwvakkers kunnen huren voor € 450 in de maand. Ze mogen erin blijven wonen, ook als ze naar een andere baan overstappen. ‘Het is mooi dat we werken bij ons op deze manier aantrekkelijker kunnen maken, dat de leerlingen hiermee hun praktijkopleiding kunnen afronden terwijl ze tegelijkertijd de tijd hebben om naar een vervolgstap in hun wooncarrière te kijken.’

Het initiatief is geboren uit de behoefte aan jonge timmerlieden. VDR Bouwgroep maakt vooral grote bedrijfshallen. Daardoor konden leerlingen niet alle ervaring opdoen die ze voor hun opleiding nodig hebben en kon het bedrijf nooit leerlingen aannemen en opleiden. ‘Met de transformatie van panden naar woningen krijgen ze nu te maken met alle facetten van het bouwvak’, aldus Meerman.

BREDER TREKKEN

Elk object dat het bedrijf aankoopt wordt duurzaam gerenoveerd als leerobject. ‘We hebben er ook geen winstoogmerk mee. Vandaar dat we een lage huurprijs kunnen rekenen. Bovendien hebben de jongeren recht op huursubsidie en hebben ze hele lage energielasten.’

Collega-aannemers hebben ook belangstelling voor het initiatief. ‘Ik heb al bij diverse collega’s presentaties kunnen geven’, aldus Meerman. ‘We gaan er ook zeker mee door. We zijn blij met de resultaten van het project en gaan zeker meer panden voor dit doel kopen.’ 

Die zullen niet alleen bewoond worden door leerlingen van het eigen bedrijf. Meermann: ‘Voor toekomstige projecten zoeken we ook samenwerking met andere organisaties die jonge mensen in dienst willen nemen en ook een eerste onderdak willen aanbieden, zoals het ziekenhuis hier.’

HOUDING GEMEENTE

Minder te spreken is Meerman over de samenwerking met de gemeente. ‘We zijn bezig met een ander pand. We willen het weer transformeren naar dezelfde soort studio’s met dezelfde bouwer en dezelfde architect. Maar er zit nu nog de bestemming Horeca op. Het ligt midden in het buitengebied, met een grote plak asfalt ernaast als parkeerterrein. We hebben ruim 15 rapporten en onderzoeken moeten laten opstellen. Zelfs een enquête onder buurtbewoners of ze het ermee eens zijn dat er jongeren komen wonen. Ondanks de grote behoefte aan starterswoningen wil de gemeente ons niet op voorhand zeggen dat de kans groot is dat de vereiste wijziging van het bestemmingsplan slaagt. Tja, dan kunnen we het pand ook niet kopen.’

Pagina's: 1 2