Bouw woontorens The Grace

uitgesteld

Een versie van dit artikel is gepubliceerd door Vastgoedmarkt op 12 september 2022

De bouw van torencomplex The Grace in Den Haag loopt vertraging op. Met de toestemming op zak van de Haagse gemeenteraad dacht ontwikkelaar Included City Developent deze zomer te kunnen starten met de bouw. Dat wordt nu op zijn vroegst eerste kwartaal 2023.

The Grace is daarmee een van de vele woningbouwprojecten die vertraging oplopen of van tafel zijn geveegd.

Reden van de stagnatie zijn de onzekerheid over de bouwkosten en de nieuwe regelgeving die op komst is. Daarnaast nemen beleggers momenteel geen investeringsbeslissingen over projecten in Nederland. Dat heeft enerzijds te maken met de onzekerheid over bouwkosten, maar volgens Van Geffen vooral met de verwarring die minister De Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening heeft gezaaid over de toekomst van de woningmarkt onder zijn bewind. Beleggers willen eerst afwachten hoe de strikte regulering die De Jonge in gedachten heeft concreet voor hen uitpakt. Zij vrezen dat het halen van een aanvaardbaar beleggingsrendement onder dat regime niet realistisch is en ‘stappen daarom uit de Nederlandse markt’, aldus Van Geffen.

Heimstaden

Hij bevestigt dat de Noors institutionele belegger Heimstaden een van de partijen is die serieus geïnteresseerd is in aankoop van The Grace. Desgevraagd zegt een woordvoerder van Heimstaden Nederland dat de belegger met betrokken partijen in gesprek is over The Grace. In het algemeen geldt echter dat Heimstaden momenteel ‘nóg kritischer dan anders’ naar investeringsmogelijkheden in Nederlandse woningbouw kijkt. En dat heeft volgens hem alles te maken met de plannen van de minister.

Volgens Van Geffen is Heimstaden overigens niet de enige partij die overweegt The Grace in portefeuille te nemen. Hij claimt dat vanuit verschillende kanten belangstelling is voor het project. ‘The Grace zit in de vertraging. Beleggers kijken momenteel de kat uit de boom, wij kunnen ons woonproduct niet verkopen en de bouwer heeft geen grip op de kosten en wil het risico van inflatie uiteraard niet dragen. Als ontwikkelaar kunnen we dit bij dergelijke complexe en dus kostbare projecten ook niet.’

Hij ziet om zich heen dat internationale investeerders het land ontvluchten. ‘Alle fondsen hebben ons laten weten dat ze de komende maanden geen investeringsbeslissingen zullen nemen. Aannemers willen wel een budget afgeven maar de kosten van inflatie moeten de ontwikkelaar en dus ook de belegger voor rekening nemen. Dat is voor investeerders niet acceptabel.’ Ter illustratie van de huidige hyperinflatie vertelt hij dat de kosten van een simpel laagbouwproject in Amsterdam inmiddels hoger zijn dan de eerste begroting van The Grace. Daarnaast worden ontwikkelaars geconfronteerd met grote vertragingen in het vergunningstraject. ‘Wij zijn nu vijf jaar bezig en dan is er nog steeds geen zekerheid over de bouwvergunning’, aldus Van Geffen.

Embrace

Ook een tweede groot project in Den Haag, Embrace (900 woningen), heeft Van Geffen in de vertraging gezet. ‘Dat is geen ramp, we zitten nog in het stadium van het verkrijgen van een bouwvergunning en daar zijn we nog wel een jaar mee bezig. In de tussentijd kunnen we zien hoe de markt zich ontwikkelt, wat de kosten doen en welke impact de plannen van De Jonge hebben.’

Wat Van Geffen betreft zou de crisis- en herstelwet weer geactiveerd moeten worden om snelheid in het proceduretraject terug te krijgen. De betaalbaarheid zou vergroot worden als er een koppeling wordt aangebracht tussen de hoogte van de BTW en de mate van duurzaamheid. Bij duurzame woningen zou de BTW verlaagd kunnen worden van 21% naar 9% of zelfs 6%. Ook zou de minister moeten toestaan dat de huur verhoogd mag worden zodra woningen zijn verduurzaamd. 

The Grace omvat twee woontorens van circa 180 en 150 meter hoog bij Hollands Spoor en de Grote Markt aan de rand van de Haagse binnenstad. Het complex krijgt ruim 1400 woningen. Het programma kent studio’s van 23 m2 tot en met luxere appartementen van 80 m2 in een mix van sociale huur-, middensegment en vrije sectorwoningen.

Met de aanbesteding van de bouw had Included City Development al eerder vertraging opgelopen omdat de Koninklijke BAM Groep zich dit voorjaar heeft teruggetrokken als bouwer. 

Wat de Haagse politiek betreft staan de seinen voor The Grace op groen. Eind juni ging de gemeenteraad akkoord met de bouwplannen. Wel moet de ontwikkelaar de extra kosten tegen de gevreesde windhinder voor rekening nemen, aldus de raad.